Пачатак “Году Крашэўскага”


У сусветным календары юбілейных дат на 2012 год, напэўна, сярод вялікіх юбілеяў асобна вызначаецца 200-годдзе з дня нараджэння наша земляка-ліцвіна, літаратара, мастака, музыкі, навукоўцы і  выдаўца Юзафа Крашэўскага. Найбольш насычаным на падзеі да гэтага юбілею адзначыцца Пружаншчына, якая з’яўляецца для “тытана працы” малой радзімай. Ініцыяваў маштабнае святкаванне аддзел культуры Пружанскага райвыканкама, ужо распрацаваны і зацверджаны на высокім ўзроўні план мерапрыемстваў да гэтага значнага юбілею. Галоўная роля ў святкаванні тут належыць музею-сядзібе “Пружанскі палацык”, які вось ўжо амаль пяць гадоў ў супрацоўніцтве з “Музеем Ю.Крашэўскага ў Раманове” (Польшча) займаецца вывучэннем спадчыны пісьменніка. На працягу года музеем запланаваны шэраг мерапрыемстваў прысвечаных гэтаму юбілею.

І вось, сваеасаблівым адкрыццём “Году Крашэўскага” стала імпрэза, якая адбылася 26 студзеня 2012 г. ў сценах “Пружанскага палацыка” – тут праходзіла прэзентацыя серыі выданняў  «К 200-летию со дня рождения Ю.И.Крашевского», што выйшла ў вядомым брэсцкім выдавецтве “Альтернатива”. На мерапрыемства сабралося шмат мясцовай інтэлегенцыі, прыехалі вучні Загорскай школы (бліжэйшая да радавога маёнтка Крашэўскіх ў в.Доўгае на Пружаншчыне), якія пад кіраўніцтвам настаўніка гісторыі Сахарука Мікалая Рыгоравіча ствараюць мемарыяльны куточак Крашэўскіх ў школе з макетам сядзібы. З польскага “Музея Ю.Крашэўскага ў Раманове” прыехала дырэктар Анна Чабадзінска-Пшыбыслаўска ў суправаджэнні дэпутата Бяла-Падляскага павятовага савета Рычарда Бося. З Упраўлення культуры Брэсцкага аблвыканкама завітаў галоўны спецыяліст па гісторыка-культурнай спадчыне Вячаслаў Гарбузаў. Усе прысутныя малі слова пра Крашэўскага, гаварылі таксама і пра сядзібу і культурныя зносіны паміж Польшчай і Беларуссю, пра важнасць вывучэння спадчыны такіх землякоў-творцаў, як Крашэўскі і, зразумела, пра аўтарку серыі «К 200-летию со дня рождения Ю.И.Крашевского».

А распачата серыя была ў 2009 годзе на ўласныя сродкі брэсцкай журналісткай Русланай Гусевай, якая вядома на Брэстчыне па перадачах БСТ “ А ці ведаеце лі Вы? “ , “5 хвілін гісторыі”. Яшчэ пад час сваёй прафесійнай дзейнасці яна зацікавілася жыццём і творчасцю Ю.Крашэўскага і ўжо на пенсіі пачала больш шчыліна знаёміцца з яго спадчынай. Так з’явілася першая кніжка  творчых эсэ,  вершаў, уласных перакладаў фрагментаў твораў Крашэўскага «К Крашевскому в Романов и Долгое» – спроба пазнаёміць чытача з постацю пісьменніка. Гэта кніжка, якая раскрывае асаблівыя адносіны аўтаркі да Крашэўскага. Потым, у 2010г. – «Дары пилигрима» – пераклады лірыкі Юзафа Крашэўскага зробленыя роднай сястрой Русланы Гусевай – Ірынай, якая жыве ў Маскве. У гэтым жа годзе выходзіць трэццяя кніжка – «Конспекты по Крашевскому».  Матэрыялы гэтага зборніка знаёмяць чытача з першымі гадамі жыцця творцы, яго школьнымі гадамі, таксама храналогіяй жыцця, водгукамі сучаснікаў пісьменніка аб яго творчасці і г.д…

Апошняя кніжка пабачыла свет ў жніўні 2011г.  – «Песнь о Витоле». У гэтай кніжцы можна пабачыць  ўласны пераклад Русланы Гусевай фрагментаў першай кнігі трылогіі “Анафеляс” Ю.Крашэўскага – “Віталараўда”, пераклад першай главы трэцяй кніжкі “Богі Вітальда”. У дадатке зборніка артыкулы сучаснікаў Крашэўскага пра літоўскую міталогію, а таксама артыкул першага намесніка начальніка Упраўлення ідэалогіі Брэсцкага аблвыканкама Ігара Гетмана, карані якога, як і Крашэўскга, з вёскі Доўгае Пружанскага раёна, ў якім ён марыць пабачыць ў бліжэйшым будучым ўзнаўлёную сядзібу Крашэўскіх ў Доўгім ў рамках, магчымай праграмы “ Маёнткі Беларусі”.

Рэдактарам выданняў усёй серыі значыцца Любоў Красеўская  – намеснік старшыні Брэсцкага аддзялення Саюза пісьменнікаў Беларусі.. На імпрэзе яна пранікнёна прачытала асабістыя пераклады вершаў Юзафа Крашэўскага.

Як зазначыў дырэктар музея-сядзібы “Пружанскі палацык” Юрый Зялевіч:
– Руслана Мікалаеўна Гусева, напэўна, адзіны з найбольш моцных “крашэўсказнаўцаў” на Беларусі, яна з’яўляецца галоўным генератарам ідэй ў творчай групе арганізаванай пры музеі па вывучэнню спадчыны пісьменніка і навукоўцы.….  Вялікі патэнцыял ведаў па Крашэўскім, якім валодае сёння аўтарка серыі, выльецца яшчэ, магчыма, не ў адну кніжку. І сапраўды, асаблівы асабісты падыход  да Крашэўскага  ў кніжках Русланы Мікалаеўны вабіць  чытача, зачароўвае асобай Юзафа Ігнацы, яны, такім чынам, далёкія ад гісторыі і літаратуры пачынаюць цікавіцца яго спадчынай. Гэты знакаміты і невядомы пісьменнік заходзіць да нас праз зборнікі Русланы Гусевай.

У сваю чаргу аўтарка ўсіх адзначыла і за падтрымку, і за намаганні, і за дапамогу. За цікаўнасць да асобы Крашэўскага і неабыякавасць да нашай спадчыны. А напрыканцы дадала, што хутка пабачыць свет пятая кніжка з серыі і, неўзабаве, магчыма, новыя праекты. І падаравала камплект серыі пружанскаму музею і Загорскай школе. А дырэктар музея ўсім  – аўтарцы і прысутным гасцям – альбом-каляндар пружанскага мастака Барыса Бокшы, дзе можна пабачыць апошнія работы графіка, сярод якіх сядзіба Каэтана Крашэўскага ў в.Куплін Пружанскага раёна. Асаблівы падарунак прысутным зрабіў струнны ансамбль “ARCHI”(Пружанская ДШМ, кіраўнік Ю.Сядова) аздобіўшы імпрэзу класічнымі музычнымі творамі ХІХ стагоддзя.

Хацелася б напрыканцы гэтай невялікай нататкі пажадаць усім удзельнікам імпрэзы надалейшай плённай працы на глебе “крашэўсказанаўства” , а Руслане Гусева новых зборнікаў і падтрымку дзяржавы.

Яўхім Рупайла, Пружаны
Фота: Мікола Дубінчук

Фота

Выступае дырэктар Музея Ю.Крашэўскага ў Раманове А.Чабадзінска-Пшыбыслаўска

  • Фота 1/3
  • Фота 2/3
  • Фота 3/3

Крыніца: Пружанскi палацык