Агульны сход Беларускага Гістарычнага Таварыства чарговы раз на пасаду старшыні выбраў Алега Латышонка.

У новую ўправу БГТ ўвайшлі таксама: Маргарыта Оцытко (Унівэрсытэт у Беластоку), Дарота Міхалюк (Унівэрсытэт М. Капэрніка ў Торуні), праф. Яўген Мірановіч (Унівэрсытэт у Беластоку), Славамір Іванюк (Дзяржаўны Архіў у Беластоку).

Беларускае Гістарычнае Таварыства сваю дзейнасьць праводзіць ад 15 гадоў. Яго сябры ў васноўным дасьледваюць мінуўшчыну польска-беларускага памежжа. БГТ ладзіць таксама гістарычныя канфэрэнцыі, ад 1994 году выдае Беларускі Гістарычны Зборнік (Białoruskie Zeszyty Historyczne).

Справаздача Старшыні Праўлення Беларускага Гістарычнага Таварыства за перыяд ад 10 траўня 2005 да 7 траўня 2008 г.

За гэты перыяд Беларускае Гістарычне Таварыства выдала 6 сшыткаў „Беларускага гістарычнага зборніка”/Białoruskich Zeszytów Historycznych”: № 23 - № 28. Часопіс фінансуецца перш за ўсё Міністэрствам Ўнутраных Спраў і Адміністрацыі ды ў невялікай ступені Управай г. Беластока. Рэгулярны выхад нашага часопіса гэта заслуга ягонага рэдактара, праф. Яўгена Мірановіча. Варта было б прыдаць яму падмогу у асобе сакратара рэдакцыі, які зняў бы з яго прынамсі частку абавязкаў, асабліва калі ідзе пра карэспандэнцыю з аўтарамі і справы звязаныя з навуковай бюракратыяй, у тым ліку з рэгістрацыяй часопіса як рэцэнзаванага.

Выдалі мы таксама 5 кніжкаў:

1. М. Пецюкевіч (M. Pieciukiewicz), Лісты/Listy (1956-1982), падборка і апрац. Г. Глагоўская і В. Харужы, Беласток 2005.

2. о. G. Sosna, D. Fionik, Szczyty. Dzieje wsi i parafii, Bielsk Podlaski-Ryboły-Białystok 2005.

3. A. Mironowicz, Kościół prawosławny w Polsce, Białystok 2006.

4. W. Stachwiuk, Siva zozula, Białystok 2006 (разам з Беларускім саюзам).

5. A. Mironowicz, Serapion Połchowski biskup białoruski, Białystok 2007.

Арганізавалі ўсяго адну канферэнцыю: „Грамада – міфы і рэчаіснасць. Грамадска-палітычная сітуацыя на беларускіх землях у 20-я гг. ХХ ст.”, 29-30 лістапада 2007 г. (разам з Кафедрай беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта). На жаль, нейк не можам атрымаць датацыі ад МУСіА на арганізацыю канферэнцыяў. Сёлета адмовілі нам нават у падтрыманні канферэнцыі з нагоды 90 угодкаў БНР.

Два гады таму па ініцыятыве А. Вапа была праведзеная выстаўка нашых выданняў у Падляскай Бібліятэцы.

У 2007 г. мы падрыхтавалі праект цалкам новай выстаўкі ў Зале Нацыянальнай Памяці ў вёсцы Райск, прысвечанай ахвярам нямецкай пацыфікацыі ў 1942 г. Мастацкае афармленне зрабіў Міраслаў Здрайкоўскі. Пры выстаўцы непасрэдна працавалі А. Вап, С. Іванюк, А. Латышонак з дапамогай Яна Нікалаюка. Пры тым праведзеныя былі дапаўняльныя архівальныя пошукі. Матарыялы даставілі а. Рыгор Сасна і Д. Фёнік. Выстаўка практычна закончаная. Праект быў рэалізаваны ў супрацоўніцтве з Управай гміны Бельск Падляшскі.

Стараннем А. Вапа значна павялічыліся зборы нашай бібліятэкі. Наагул зарэгістравана ў ёй (стан на 31 снежня 2007 г.) 1726 кніжак (на амаль 600 больш як у 2005 г.), 706 часопісаў (гадавікоў і паасобных нумароў), 6 графікаў, 105 фатаграфіяў і паштовак, 1 дакумент з 1919 г., 1 медзярыт з 1725 г. і 9 афішаў. Набылі мы таксама калекцыю беларускага дзеяча, нябожчыка Канстанціна Сідарэвіча, у тым ліку м. інш.: 2 машынапісы тэатральных п'есаў Беларускага тэатра „Полымя” з 50-тых гг. ХХ ст., 15 дакументаў з 1935-1973 гг., 2 карты з часоў Другой сусветнай вайны.

У 2007 г. БГТ прыняло пад свае крылы Беларускую інтэрнет-бібліятэку KAMUNIKAT.org. Дзякуючы фінансавай падтрымцы Міністэрства Замежных Спраў РП, KAMUNIKAT стаў мадэрнай інтэрнет-бібліятэкай з каталогам, вышуківаркай, каналамі RSS і топ-лістай публікацыяў і медыяў. Выдатна пабольшыліся таксама зборы бібліятэкі. Сёння на старонцы знаходзяцца звыш 1200 пазыцыяў кніжкаў і часопісаў у электроннай версіі на беларускай мове, або датычных беларускай тэматыкі. Дзякуючы неадплатнай ліцэнзійнай дамове з Польскім Радыё Беласток на старонцы бібліятэкі змешчана таксама каля 100 мінут перадачаў датычных беларускіх кніжкаў і часопісаў, а таксама наагул беларускай культуры. Вітрыну KAMUNIKAT.org штодзень наведвае 800-1000 асобаў. Гэты напрамак нашай дзейнасці – аўтарскі праект і выкананне Яраслава Іваюка, якому стала дапамагаць Наталля Герасімюк.

На Дзень Герояў 27 лістапада мы сталі складаць вянкі пад помнікам жаўнерам арміі ген. Булак-Балаховіча пры дарозе з Гайнаўкі ў Белавеж і на магіле ген. Язэпа Булак-Балаховіча ў Белавежы. Летась з гэтай нагоды разам з Клубам Польска-Беларускай Думкі пад кіраўніцтвам Яўгена Янчука мы арганізавалі паход гайнаўскай і бельскай моладзі з Гайнаўкі ў Белавеж.

Варта таксама адзначыць, што нашаму Таварыству прысвеціла сваю ўдалую магістэрскую працу Барбара Томчук, якая выканала яе пад навуковым кіраўніцтвам прф. А. Мірановіча.

Таварытва стала арэндуе памяшканні пад бюро і бібліятэку і мае штат бухгальтэра (сп. Марыя Луба, якая выпаўняе і ролю сакратаршы), што фінансуецца Мністэрствам Ўнутраных Спраў і Адміністрацыі. Гэта для нас вялікая падтрымка, без якой цяпер цяжка ўявіць арганізацыйную дзейнасць. Падтрымала нас таксама Управа г. Беластока (у асобе наместніка мэра Аляксандра Сасны), якая перадала нам 16 прыгожых крэслаў і кампютар з апраграмаваннем і друкаркай.

Падсумоўваючы, можна сцвердзіць, што стала выходзіць наш флагман „Беларускі гістарычны зборнік”/Białoruskie Zeszyty Historyczne. Выдатна павялічыліся зборы бібліятэкі, а пад нашай шырмай працуе цяпер сусветна вядомая Беларуская інтэрнет-бібліятэка KAMUNIKAT.org. За тое паменшала колькасць выдадзеных кніжак ды, асабліва, арганізаваных канферэнцыяў. Безумоўна, трэба рабіць большыя намаганні, каб вырашыць гэтую праблему. У меру магчымасцяў стараемся таксама ушаноўваць памяць нашых герояў, хаця шмат чаго трэба ў тым яшчэ зрабіць.

Сёлета споўніцца 15 гадоў з дня заснавання нашага Таварыства. Віншую ўсіх сяброў з гэтым малым юбілеем, які, дарэчы, можа варта было б нейк адзначыць. Перад уладамі Таварыства выбранымі на наступны тэрмін стане заўсёды актуальная праблема пошукаў новых крыніцаў фінансавання нашай дзейнасці і не менш важная праблема прыцягнуць у нашую арганізацыю маладых гісторыкаў. Пачыналі мы як г. зв. маладыя, а цяпер сярэдняя ўзросту сяброў гэта 40-50 гадоў. Вядома, гэта мае і плюсы, паколькі незвычайна ўзрос прафесійны ўзровень сяброў Таварыства (мераны хаця б навуковымі тытуламі - 2 прафесары і 9 кандыдатаў навук), колькасць апублікаваных імі кніжак і артыкулаў (і вершаў), дакументальных фільмаў і радыё- і тэлерэпартажаў і перадачаў, а таксама займаных імі пасадаў. Тым не менш можна спадзявацца, што новыя сябры ўнясуць і новыя ідэі, што не значыць, што не чакаецца гэтага ад нашай старой гвардыі.

Алег Латышонак, старшыня Беларускага Гістарычнага Таварыства