Wschodnie województwa Wielkiego Księstwa Litewskiego (połockie, witebskie i mścisławskie) należały w końcu XVI wieku do obszarów o zdecydowanej dominacji prawosławia nad wyznawcami innych wyznań chrześcijańskich. Katolicyzm ledwie zaczął się tam szerzyć za przyczyna nielicznych na razie fundacji królewskich i prywatnych (podejmowanych przede wszystkim z inicjatywy napływowej szlachty). Do najważniejszych centrów misjonarskiej działalności duchowieństwa katolickiego na tym terenie należał Połock, gdzie Stefan Batory utworzył kolegium jezuickie (1582). Pierwsze kościoły katolickie w Mścisławiu, Orszy i Mohylewie fundował zaś dopiero Zygmunt III. Również protestantyzm nie znalazł tu wielu zwolenników. Jedynie kalwiniści posiadali zbory w kilku miastach królewskich (Połock, Witebsk. Orsza), a także kilkanaście świątyń w dobrach prywatnych. Skala działalności jednych i drugich nie zagrażała w tym czasie dominującej pozycji Cerkwi prawosławnej. Zarówno katolicyzm, jak i kalwinizm szerzyły się zresztą głównie wśród szlachty. Prawdziwymi bastionami prawosławia pozostawały zaś takie miasta, jak Mohylew, Orsza, Homel czy Mścisław. (Prawosławie i unia we wschodnich województwach WKL w końcu XVII w., Tomasz Kempa, фрагмант)