Powojenne lata 1944-1956 na Białostocczyźnie były czasem budowania stalinowskiego, totalitarnego systemu władzy, dostosowanego do terytorialnych i administracyjnych peryferii nowej państwowości polskiej. Okres ten zakończył się kryzysem ustrojowo-politycznym, którego przezwyciężenie sfinalizowały dopiero wybory do Sejmu II kadencji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zorganizowane przez komunistyczne władze w styczniu 1957 r. Białorusini zamieszkujący Białostocczyznę — podobnie jak Polacy — uczestniczyli w większości zachodzących w tym czasie wydarzeń głównie jako statyści. Tylko niektórzy — wchodząc w struktury władzy — występowali również jako sprawcy części z tych wydarzeń. Niewielu Białorusinów, mając poczucie odpowiedzialności przed własnym narodem, podejmowało próby organizowania swego otoczenia pod białoruskimi sztandarami, tworząc przede wszystkim szkolnictwo białoruskie oraz rozwijając kulturę przodków. To ich dążenia wymusiły na najwyższych władzach PRL zgodę na utworzenie w 1956 r. Białoruskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego — legalnej organizacji, której oficjalnym wyznacznikiem było kryterium narodowe. (z Przedmowy S. Iwaniuka)